Thứ Ba, 28 tháng 1, 2014

Theo dấu… ngựa, ngày xưa.

Ngày xưa, đường bộ ở vùng đất Nam kỳ chưa phát triển, việc vận chuyển đi lại chủ yếu bằng ghe xuồng. Năm 1792, chúa Nguyễn đắp đường Thiên Lý từ Gia Định về Cái Thia, lập các trạm mục, cấp ngựa cho trạm phu để thực hiện các công việc hỏa tốc vào mùa khô, nhưng mùa mưa họ vẫn sử dụng ghe thuyền để chuyển công văn giấy tờ. Đến khi người Pháp chiếm đất Nam kỳ, thực hiện chính sách khai thác thuộc địa, mở mang giao thông đường bộ, cùng với các phương tiện cơ giới khác như tàu chạy bằng máy hơi nước, xe lửa...việc dùng ngựa dần dần phổ biến nhưng chỉ trong giới thượng lưu và quan chức, còn người bình dân vẫn thích dùng xe trâu, xe bò.
Bến Tắm Ngựa - Sài Gòn 1909.
1. Sau khi chiếm Định Tường, chính quyền thực dân Pháp bắt dân đắp hai con đường ở phía tây thành Định Tường sử dụng vào việc tuần tra, đề phòng nghĩa quân tập kích. Sau đó hai con đường được mở rộng trải đá, hai bên trồng dừa. Theo mô tả dân gian, chiều chúa nhật các “thầy chú” thường cỡi xe đạp dạo quanh con đường nầy, đặc biệt những ngày lễ lớn, quan Tham biện Chủ tỉnh thường tổ chức đua ngựa. Đường đua thứ nhất dân gian đặt tên là đường Vòng nhỏ (người Pháp ghi là Petit tour d’Inspection – Vòng nhỏ của quan Tham biện). Đường thứ hai là đường Vòng lớn (Grande tour d’Inspection - Vòng lớn của quan Tham biện). Tấm ảnh của nhà chụp hình Nadal ở Sài Gòn chụp khoảng năm 1925 cho thấy hai bên đường Vòng nhỏ đã có hai hàng dừa cao, ước tính trên vài chục năm. Từ đó có thể giả định, con đường nầy được đắp trễ nhất cũng vào khoảng năm 1900.
Lúc bấy giờ, đường Vòng lớn và Vòng nhỏ đều ở ngoài đồng trống. Về sau dân cư phát triển mới trở nên đông đúc. Đường Vòng nhỏ chạy từ đầu đường Địa hạt số 6 (Route local No 6), nay là đường Ấp Bắc, vô ngã tư Hòa Phong  rồi ra tận bờ sông Tiền. Vùng nầy xưa kia thuộc làng Bình Tạo, nhưng trước năm 1945 thuộc ấp Hòa Phong xã Điều Hòa. Khi bắt đầu chỉnh trang đô thị, các làng thuộc TP. Mỹ Tho hiện nay đã bi xáo trộn rất lớn,  đường Vòng nhỏ trở thành ranh giới ba làng Điều Hòa – Bình Đức và Đạo  Thạnh từ ngày 1-1-1933. Đường Vòng nhỏ hiện nay là đường Trần Hưng Đạo, trước năm 1975 mang tên là đường Pasteur. Cung đường còn sót lại ngôi chợ cùng tên: chợ Vòng nhỏ, được lập từ lúc chính quyền Ngô Đình Diệm thực hiện chính sách dồn dân lập ấp. Hiện nay chợ Vòng nhỏ là một trong những ngôi chợ khá sầm uất của TP.Mỹ Tho.
Đường Vòng lớn cũng chạy từ đường Địa hạt số 6 ra tận tỉnh lộ 25, sát bờ sông Tiền. Đầu đường Vòng lớn có cầu Cống, có lẻ được xây từ lúc mới đắp con đường nầy, hiện nay chỉ còn tên gọi. Địa điểm nầy thuộc làng Trung Lương, nay là xã Trung An. Đường Vòng lớn dài trên hai cây số, cuối đường có kinh Xáng cụt do thực dân Pháp đào từ năm 1935; đến năm 1965, chính quyền Sài Gòn tiếp tục đào để lấy đất xây dựng căn cứ pháo binh, khu gia binh và khu gom dân. Con kinh xuyên qua lộ nên phải bắc cầu sắt, gọi là cầu sắt Bình Tạo. Đường Vòng Lớn hiện nay là quốc lộ 60 đi qua cầu Rạch Miễu sang Bến Tre.
Ở Gò Công cũng có một nơi dành để đua ngựa. Khi chính quyền thực Pháp bắt đầu sửa sang kiến thiết tỉnh thành thì họ cho đào một cái ao lớn hơn 1 ha, bề sâu khoảng 3 mét, vừa để lấy đất làm nền cho các công sở dinh thự, vừa chứa nước cho người dân sử dụng. Mấy năm sau đó, họ đắp một con đường quanh bờ ao, chu vi gần 3 cây số. Lộ này dùng làm đường đua ngựa, gần bên ao có xây khán đài rất cao. Mỗi khi có cuộc lễ hay ngày tết Nguyên đán thì tổ chức mở cuộc đua ngựa chạy quanh đường này. Sau đó thêm các cuộc đua xe đạp để giúp vui, cho nên người dân gọi là ao Trường Đua. Hiện nay khu vực này trở thành công viên ở trung tâm thị xã.
Khi việc sử dụng xe ngựa phổ biến ở vùng Gò Công hơn các địa phương phía tây. Nhà thơ Hoàng Tố Nguyên trong tập thơ Gò Me đã ghi lại hình ảnh chiếc xe ngựa (có lẻ là xe thổ mộ) ở quê mình:
“Con đê cát đỏ cỏ viền
          Leng keng nhạc ngựa, đường lên chợ Gò
2. Khi xe ngựa phát triển thì có thêm dịch vụ đóng xe ngựa, xén lông, đóng móng...và một vài địa phương đắp đường đi ngựa, hay có những chỗ dành cho ngựa tắm nay còn sót lại địa danh như Bờ Ngựa ở xã Nhị Quí,  Bến Tắm ngựa ở TP. Mỹ Tho.  
Bến Tắm Ngựa nằm ở phường 2 - TP.Mỹ Tho cuối đường Nguyễn Huỳnh Đức, nơi ngày xưa từng là bãi đậu ghe thuyền của giới thương hồ. Chưa biết bến Tắm này hình thành bao giờ, nhưng có lẻ sớm nhất cũng vào khoảng thời gian sau khi Tây chiếm Định Tường, lập trại ngựa, kho chứa cỏ và sử dụng ngựa làm phương tiện đi lại, tuần tra. Cuối thế kỷ 19 ở đây có một bến đò sang Rạch Miễu (Bến Tre), sau đó dời lên đặt tại đầu đường De Castelneau (nay là đường Nam kỳ Khởi nghĩa) trở thành bến bắc Mỹ Tho, nay đã đi vào quá khứ.
 Hồi thực dân Pháp trở lại tái chiếm, rồi Nam bộ kháng chiến, bến Tắm Ngựa có lúc trở thành pháp trường. Bọn lính Tây ruồng bố, bắt được những người tình nghi là Việt Minh thì đem ra bến Tắm Ngựa xử bắn rồi đạp xác xuống sông. Ở khu phố này đã chứng kiến sự hy sinh oanh liệt của một chiến sĩ Việt Minh tên là Biếu, hy sinh vào năm 1946. Sự kiện được nhà thơ Lương Giang ghi lại trong bài thơ “Cái chết của anh Biếu”: Nó đem lên xe kéo/ Kéo ra bến Tắm Ngựa/ Treo trước ngực đính bài/ Đọc bản án rồi xử/ Bắn anh tôi ngả gục/ Nó xô xuống mé sông/ Chiều về trên Cửu Long/Một buổi chiều vắng lặng...

Bến Tắm Ngựa dừng hoạt động khi Mỹ Tho...không còn xe ngựa. Sau năm 1954, có lúc nơi đây là sào huyệt của các tay anh chị. Du đảng bến Tắm Ngựa đã từng bao vây đánh đoàn hát Thanh Minh tại rạp Viễn Trường và chuốc lấy thất bại vì trong đoàn hát có các diễn viên rất giỏi võ như Văn Ngà, Ba Xây, Ba Nghĩa ...trấn giữ cửa trước cửa rạp.

Thứ Sáu, 3 tháng 1, 2014

Công dân thị xã

Sáng có tin nhắn của người bạn chúc mừng thị trấn Cai Lậy được quyết định công nhận là thị xã. Tin chưa chính thức, lòng còn ngờ ngợ. Tự dưng sau một đêm ngủ dậy trở thành “công dân thị xã”…he…he…Bèn đi tập thể dục thư giãn cho cái sự nửa mừng, nửa lo.
Ra chợ Cai Lậy,  nơi  gọi là khu trung tâm thương mại của huyện, đi một vòng, chợt phát hiện có một tay đi xe tay ga đến đậu bên bờ kinh, thản nhiên ngồi ị. Chợt nghĩ, thị dân mà hành xử như nông dân “ nhứt tắm sông, nhì ị đồng”. Mịa. Chắc hắn cũng không nghĩ và cũng chưa biết mình là công dân thị xã.
Nhưng mà đâu chỉ mình hắn. Còn nhiều thị dân khác vô tư xả rác trên đường, có xe lấy rác nhưng không thèm gom, cứ quét bừa xuống cống cho mưa xuống ngập lụt chơi. Còn nữa, có những công dân ở nhà lầu, ỷ mình trên cao nên vô tư xả rác xuống nóc nhà hàng xóm, có khi ném cả băng vệ sinh phụ nữ…Rồi chửi nhau cho cả xóm cùng nghe, cho thiên hạ biết mình giàu thì muốn làm gì thì làm…Mịa. Thị dân kiểu này thì còn lâu mới mơ tới văn minh đô thị, bởi lẻ không gian đô thị mở rộng nhưng ngược lại văn hóa cư trú lại ngày càng xuống cấp.
Do đó, thay vì người ta chú tâm đến việc chia tách, nâng chỗ này chỗ kia thành thị xã, thành phố thì nên tính đến việc có “Quy chế về chuẩn mực trong hoạt động sản xuất, sinh hoạt và quản lý ở đô thị“ cho tất cả mọi cá nhân và tổ chức ở thành phố hay thị xã đó.

Ý thức “phi thị dân”  đang chiếm số đông, không làm được việc này thì công dân thị xã chỉ khác nông dân ở chỗ không làm vườn, làm ruộng mà thôi.

Thứ Ba, 31 tháng 12, 2013

Ngày đầu tiên trong năm, ta nghĩ gì?

Thay tờ lịch mới, ngày đầu tiên trong 365 ngày của năm mới hiện ra trước mắt. Tất cả lại bắt đầu.
Ngày đầu tiên trong năm, ta nghĩ gì?
Cầu cho năm mới mọi việc đều hanh thông hơn, thuận lợi hơn ư ?
Tất nhiên rồi ! Sau một năm lo toan vất vả bươn chải vì cơm áo gạo tiền, con cái học hành và những bức xúc với môi trường cuộc sống chưa giải toả, sao lại không mơ ước?
Đọc báo Tuổi Trẻ thấy loan tin, các cán bộ, giáo viên vùng sâu vùng xa của Gia Lai - Kon Tum chỉ nhận được “vài lít dầu ăn và nước mắm” cho đợt Tết năm nay. Nào đâu chỉ có giáo viên vùng ấy. Ở cơ quan của một huyện sắp lên thị xã như chỗ mình, Tết cũng chỉ có chừng đó. Năm nào sung túc hơn thì có thêm tờ lịch và nửa ký bột ngọt. Mấy năm trước, nhà nước còn hào phóng lương cho mượn lương tháng 2 (gọi là tháng 13), coi như phần quà thưởng Tết. Ăn xong qua tháng hai, ngồi ngóng…Hai năm nay kinh tế khó khăn, nhà nước không cho mượn nữa, đỡ lo. Cuộc sống mà cứ tạm ứng dài dài như vậy, mệt !
Gần Tết thì báo chí nêu nhiều nơi thưởng Tết khủng, nhất là ở khối doanh nghiệp nhà nước. Hình như đó không phải là chuyện mới. Mức độ bất bình đẳng về thu nhập từ lâu đã có rồi. Sự phân hóa giàu nghèo đã báo động từ mươi năm trước, có điều đã đỉnh điểm chưa thì không dám khẳng định. Nhưng xã hội đã xuất hiện nhiều hiện tượng phân hóa vì nghèo đói và vì đồng tiền làm mờ nhân cách, băng hoại đạo đức: Nào  vụ cướp bia ở Đồng Nai, chuyện thẩm mỹ Cát Tường, chuyện bạo hành trẻ thơ. Và mới đây là chuyện nhân danh cái nghèo mà coi thường cộng đồng “ai kêu đeo hột xoàn, đi xe tay ga chi cho nó chém”. Một bộ phận dân nghèo bị lưu manh hóa ư ?. Đâu rồi cái đạo lý “nghèo cho sạch rách cho thơm”, hay là bệnh vô cảm đang chiếm số đông.
Có lẽ những người quản lý hay làm chính sách xã hội nên di hành về những vùng quê nghèo xem bà con ăn Tết (chỉ còn đúng 1 tháng nữa) mà để ý quan tâm.
Thôi thì đó là chuyện của…người lớn. Thảo dân thấp cổ bé miệng, than thở cũng chẳng ai nghe.
Ngày cuối cùng của năm, đón nhận tin vui: tàu ngầm HQ182 Hà Nội lớp Kilo của Việt Nam đã về đến quân cảng Cam Ranh.

Cầu mong cho thế giới hòa bình và cũng cầu mong cho mình được khỏe khoắn mà “cày” cho 365 ngày tới.

Thứ Ba, 26 tháng 11, 2013

"Dĩ bất biến ứng vạn biến"

Có đứa em đang học lớp đại học văn hóa tại chức, thầy bà từ Hà Nội bay vô dạy. Dùng hai chữ thầy bà có vẻ như xúc phạm chứ thật ra là vậy. Em kể, mỗi lần thầy đi máy bay vô phải coi ngày, chỗ thầy tạm nghỉ cũng phải có cái bàn thờ khói hương nghi ngút. Thầy dạy thì ít mà đòi đi chùa, đi miếu thì nhiều. Bài nào thầy cũng nói đến yếu tố tâm linh và phong thủy. Mới đây, thầy ôn thi cho  học viên 72 đề bài để nghiên cứu trước. Câu nào câu nấy đọc lên tá hỏa. Báo hại học viên phải hùn tiền phong bao cho thầy để thầy chốt lại gọn một chút.
Nghe than phiền bèn an ủi đương sự một câu thầy ấy chỉ là đối tượng hành sự ở tầm “vi mô” thôi. Còn vĩ mô thì em thấy đó…tràn lan.
Hàng năm, tới mùa lễ hội, nhiều đoàn người tấp nập đi lễ Đền Trần, Bà Chúa Kho, Bà Chúa Xứ… khấn vái để xin thăng quan tiến chức, tiền tài danh vọng. Mới đây người ta phát hiện nhiều nhà ngoại cảm dỏm giả đủ kiểu, gạt người tìm mộ liệt sĩ lấy tiền.
Lại có nhiều người thuộc một câu kinh câu kệ vẫn rước Phật to đùng về đặt giữa nhà đốt nhang cúng vái hàng ngày để cầu mua may bán đắt, cầu đừng bị bể hụi giựt nợ và cầu cả việc không bị phát hiện những cách làm ăn gian dối, phi pháp…
Nè em. Đời sống tâm linh lành mạnh sẽ hướng con người tới điều Thiện. Nhưng hiện nay, trong nhận thức tâm linh của một bộ phận người trong xã hội đang có điều bất ổn mà hầu hết là lợi dụng để che giấu tính tham lam, ích kỷ, tức cái Ác.

Thói thường gần mực thì đen, khuyên em cần có bản lĩnh không thôi sẽ nhiễm thói hư tật xấu ở đời. “Dĩ bất biến ứng vạn biến”, trước mắt ráng mà cúng vái không thôi sẽ thi rớt đấy!

Thứ Hai, 25 tháng 11, 2013

Chết mày rồi !

Mới sáng thằng nhỏ bảo ký tên dùm vào bảng kiểm điểm của chính hắn. Hỏi tại sao mày làm kiểm điểm. Đương sự bảo, hôm 20-11, không đến dự lễ ở trường nên bị cô giáo bắt làm kiểm điểm
Bèn ký tên thừa nhận hành vi vô kỷ luật của hắn, rồi lên lớp: Chết mày rồi, hồi xưa tới ngày mồng ba Tết hay ngày Tết Đoan Ngọ (mồng 5 tháng 5)  học trò phải tới nhà thầy chúc Tết, có gà đem gà, có gạo đem gạo. Bây giờ mày đi học có ngày 20-11 hẳn hòi mà cũng hổng nhớ, để bị phạt. Đương sự bảo, trong lớp có 25 bạn,  (nghĩa là hơn 2/3 lớp) phải làm kiểm điểm chứ đâu phải….
Con số hắn đưa ra bất chợt giật mình. 
Ờ há ! Hồi xưa việc học hành đâu cho chuyện dạy thêm thu phí, bán điểm buôn bằng, mở sổ vàng quyên góp… thậm chí còn gài nhậu gạ tình. Trên không ngay thì dưới ắt loạn. Hai phần ba lớp của đương sự chỉ bị tội vô kỷ luật (nếu có thông báo bắt buộc) chứ không thể gán vào tội phi đạo đức được.
Ký tên xong mở mạng xem lại không khí ngày Hiến chương nhà giáo các nơi thế nào thì thấy báo đăng vụ sách giáo khoa ra đề toán rùng mình “Em có 5 ngón tay. Em chặt bớt 2 ngón. Hỏi còn mấy ngón?”.
Đây không phải là rùng mình là mà rùng rợn. Mà thôi, chuyện sách giáo khoa viết bá láp cũng không phải sự gì mới mẻ. Xin mạn phép dẫn lời của một ông anh về cái giáo dục 5 chữ R “Có lẽ trên khắp thế giới không có nước nào có ngành giáo dục kỳ quái như Việt Nam hiện nay, một ngành giáo dục liên tiếp xảy ra các vụ cải cách mà càng cải cách thì chất lượng càng rớt, thầy cô càng rối, học sinh càng rên, phụ huynh càng run, xã hội càng rầu.

Chết mày rồi ! mày (và các bạn của mày) sinh ra không gặp thời, con ạ !

Chủ Nhật, 24 tháng 11, 2013

Nghĩ về phận người trong chiến cuộc

Trong bài Vì sao Phạm Xuân Ẩn không bị lộ ? Nhà văn Nguyên Ngọc kể “Tôi có một người bạn từng là bí thư tỉnh ủy một tỉnh nổi tiếng ác liệt trong chiến tranh. Sau 1975 có hôm anh băn khoăn bảo tôi: Chúng ta tôn vinh các bà mẹ Việt Nam anh hùng từng có nhiều con hy sinh trong chiến tranh, là đúng thôi. Nhưng có lẽ cũng đừng làm quá. Còn có hàng triệu bà mẹ khác, có con đi lính cho chính quyền miền Nam và đã ngã xuống. Mình làm quá, các bà mẹ ấy sẽ tủi thân. Mà cũng là những bà mẹ Việt Nam, các mẹ cũng đau khổ, theo cách nào đó thậm chí con đau khổ hơn. Mà các mẹ có tội tình gì đâu ...”http://vietnamnet.vn/vn/tuanvietnam/150348/vi-sao-pham-xuan-an-khong-bi-lo.html),
Năm ngoái làm quyển sử cho xã Phú An/Cai Lậy nghe một cán bộ binh vận kể câu chuyện như sau: Năm 1970, giặc đóng đồn Phú Hiệp, án ngữ ba xã Phú An, Cẩm Sơn, Hiệp Đức. Ta đánh hoài nhưng không bứng nổi đồn. Binh vận xã Phú An bèn tổ chức đưa một nữ cán bộ vô bót tìm cách tiếp cận, móc nối với đồn trưởng, nhưng bọn lính đồn đã biết chị là Việt cộng nên đã bắt giữ chị, nhốt lại bót qua đêm thay nhau hãm hiếp. Lãnh đạo huyện nghi ngờ khí tiết của chị, sợ lộ đường dây tổ chức, nên chỉ đạo thủ tiêu chị để bịt đầu mối. May thay, người lãnh nhiệm vụ thi hành bản án đã “nhân từ mở ải thả oan gia”, tìm gặp chị, khuyên chị bỏ trốn, tìm nơi khác làm ăn. Sau ngày nước nhà hoà bình thống nhất, chị ấy trở về quê sinh sống trong sự cô đơn và nghèo túng.
Người phụ trách công tác binh vận năm xưa kể lại với một thái độ dè chừng, giấu luôn tên tuổi chị, sợ khơi gợi lại nổi đau của chị hay đụng chạm vấn đề gì khác ?.
Ký ức thời chiến tranh có những chuyện tưởng chừng như giai thoại. Xin mạn phép dẫn lại lời của nhà văn Nguyên Ngọc “Chiến tranh, muốn nói gì thì nói, vẫn là thứ tàn bạo nhất, dã thú nhất, mà cho đến ngày nay loài người, đáng buồn thay, vẫn chưa thoát ra được để hoàn toàn là người”


Và những câu chuyện lịch sử ấy “là để giúp cho con người người hơn, nhân văn hơn, khoan dung, bình tĩnh hơn, minh triết hơn, qua những bài học hay ho hay đắng cay của số phận làm người”.

Thứ Ba, 19 tháng 11, 2013

TẢN MẠN TÌNH THẦY- TRÒ

Ngày 20-11, định dành một chỗ trang trọng nhất vinh danh các thầy cô giáo mà sao vẫn thấy băn khoăn.
Mấy hôm nay, báo mạng lên tiếng nhiều về vụ bảo mẫu đạp chết bé mới 18 tháng tuổi. Rồi chuyện Công an tỉnh Sóc Trăng ra lệnh tạm giam Hoàng Thị Lệ Hằng về hành vi chứa mại dâm. Bị can 41 tuổi này là giáo viên tiểu học ở TP Sóc Trăng (Ngày 8/11)
Nhớ cách đây 3 năm có vụ học sinh ghi âm lời cô giáo chửi mắng và nhiều người tham gia diễn đàn bình luận phê phán trái chiều, bên này đổ thừa bên kia...
Xem chừng những chuyện tiêu cực liên quan đến thầy cô giáo còn dài dài…Nghe mà nhức đầu.
+
Nhứt quỉ nhì ma thứ ba học trò.
Hồi xưa tụi này vẫn thế. Nhớ hôm họp mặt bạn bè của những 30 trước, có đứa cũng ôn lại những kỉ niệm quỉ quái thuở học trò. Hồi đó ở trường trung học tỉnh hạt Bình Phú có thầy Hồng dạy toán, luôn sử dụng điệp từ “dứt khoát và quan niệm”, và nó cũng là đề tài để lũ học trò nghịch ngợm chế giễu, tất nhiên không dám nói trước mặt thầy. Còn thầy cứ vô tư mà bày tỏ “quan niệm” của mình một cách “dứt khoát”.
Bấy giờ đời sống khó khăn, những lo toan thường ngày cũng len vào tận lớp học. Những câu chuyện của thầy trước khi vào bài học là những chuyện đại loại như mua nhằm xà bông dỏm, định mức cho giáo viên vài thước vải mùng không biết để may quần hay may mùng...thầy không hút thuốc người ta vẫn phân phối cho mấy gói “Hoa mai, Đà lạt”- loại thuốc lá thịnh hành lúc bấy giờ. Có khi thầy khoe vừa mới may cho bà xã được cái áo vải “Tân gia ba” – hàng lậu...Cả lớp nghe, đôi lúc rộ cười vì cách nói của thầy.
Nhớ năm thầy cưới vợ, trong nhóm có thằng “rắn mắt” nói nhỏ “ Á ngộ rồi già mà có vợ”. Thầy nghe được và “quan niệm”: Có sao đâu em, chồng già vợ trẻ là tiên mà ! Tất nhiên cũng không trách phạt đứa học trò câu nào. Vui nhất là lúc cả trường đi lao động: Đào kinh, đắp đập. Nghe thì nặng nhọc nhưng học trò vừa làm vừa chơi, chất lượng chẳng ra sao, nhưng đó là khoảng thời gian thầy trò gắn bó như ruột thịt, lo cho nhau từng ngụm nước.
Bây giờ thiên hạ đổ lỗi cho những tiêu cực xảy ra trong ngành giáo dục là “ Đồng lương không đủ cho giáo viên sống và học tập trau dồi nghề nghiệp, thì họ sẽ phải làm những chuyện mà lương tâm giáo chức không cho phép. Đây cũng là lý do khiến cái “chợ chữ” ở Việt Nam nhiều năm qua xem ra ngày càng bát nháo, bệ rạc và nhiều người bán cũng trở nên thực dụng, tồi tệ một cách đáng thương”.
Tại sao hồi bao cấp đời sống thầy cô giáo (và cả học trò) khó khăn hơn bây giờ nhiều mà quan hệ thầy trò vẫn đẹp ? Có lẻ cần thêm những câu trả lời khác, ngoài việc ra sức Nói Không Với... rất nhiều cái.
Dẫu sao ngày 20-11 vẫn là ngày đẹp, một ngày cần phải vinh danh để nhớ ơn các thầy cô giáo.
Phải không mọi người ?